Internet of Things
ซีรีส์บทเรียน 3 ตอน
ทำความเข้าใจว่า อุปกรณ์รอบตัวเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตแล้วทำอะไรได้บ้าง — ดูต่อเนื่องตั้งแต่ EP.1 ถึง EP.3
Internet of Things (IoT) คือแนวคิดที่ให้สิ่งของรอบตัวเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตได้ เพื่อส่งข้อมูลที่วัดได้ออกไป และรับคำสั่งกลับเข้ามา
หัวใจของมันสรุปได้เป็นวงจรสั้น ๆ — วัด → ส่ง → เก็บ → แสดงผล → สั่งกลับ
| ขั้น | เกิดอะไรขึ้น | ตัวอย่างในชีวิตจริง |
|---|---|---|
| 1. วัด | เซ็นเซอร์อ่านค่าจากโลกจริง | วัดอุณหภูมิห้อง วัดความชื้นในดิน |
| 2. ส่ง | อุปกรณ์ส่งค่าออกทางเครือข่าย | ส่งผ่าน Wi-Fi ไปยังเซิร์ฟเวอร์ |
| 3. เก็บ | บันทึกข้อมูลไว้ดูย้อนหลัง | เก็บลงฐานข้อมูลหรือ Google Sheet |
| 4. แสดงผล | ทำเป็นกราฟหรือแดชบอร์ด | ดูอุณหภูมิย้อนหลัง 7 วัน |
| 5. สั่งกลับ | ส่งคำสั่งไปควบคุมอุปกรณ์ | สั่งเปิดปั๊มน้ำเมื่อดินแห้ง |
💡 ระบบ IoT ที่ใช้งานจริงส่วนใหญ่ไม่ได้ครบทั้ง 5 ขั้น — งานจำนวนมากจบแค่ขั้นที่ 4 คือวัดแล้วดูผล ยังไม่ต้องสั่งกลับ ซึ่งก็มีประโยชน์มากแล้ว
- 🌡️
เซ็นเซอร์ (Sensor)
ตัวอ่านค่าจากโลกจริง เช่น อุณหภูมิ ความชื้น แสง การเคลื่อนไหว ระยะทาง — เป็นจุดเริ่มต้นของข้อมูลทั้งหมด
- 🧠
บอร์ดควบคุม (Microcontroller)
สมองของอุปกรณ์ อ่านค่าจากเซ็นเซอร์แล้วตัดสินใจว่าจะส่งอะไรออกไป · บอร์ดที่นิยมในงานสอนมักมี Wi-Fi มาในตัวอยู่แล้ว
- 📶
เครือข่าย (Network)
ช่องทางส่งข้อมูลออกไป — Wi-Fi เหมาะกับในอาคาร ส่วนงานกลางแจ้งระยะไกลมักใช้เครือข่ายที่กินไฟน้อยกว่า
- ☁️
ที่เก็บข้อมูลและแดชบอร์ด
ปลายทางที่เก็บค่าและแสดงผล อาจเป็นบริการสำเร็จรูป หรือทำเองด้วย Google Sheet + Apps Script ก็ได้
- ⚙️
ตัวสั่งงาน (Actuator)
อุปกรณ์ที่ทำงานตามคำสั่ง เช่น รีเลย์เปิด-ปิดไฟ มอเตอร์ ปั๊มน้ำ — มีเมื่อระบบต้องควบคุมอะไรกลับไป
- เปลี่ยนรหัสผ่านเริ่มต้นทุกครั้ง — รหัสจากโรงงานมักเหมือนกันทั้งรุ่นและหาเจอในอินเทอร์เน็ต
- อย่าเปิดพอร์ตออกอินเทอร์เน็ตโดยไม่จำเป็น — ถ้าต้องเข้าจากนอกบ้าน ใช้บริการที่มีการยืนยันตัวตนแทน
- ห้ามฝังรหัส Wi-Fi หรือคีย์ลงในโค้ดที่แชร์ต่อ — โดยเฉพาะเวลาอัปโค้ดขึ้น GitHub หรือส่งให้เพื่อน
- ข้อมูลที่วัดได้อาจเป็นข้อมูลส่วนบุคคล — เซ็นเซอร์ตรวจการเคลื่อนไหวหรือกล้องในบ้าน บอกได้ว่าใครอยู่บ้านตอนไหน ต้องระวังตาม PDPA
- อัปเดตเฟิร์มแวร์เมื่อผู้ผลิตออกให้ — ช่องโหว่ที่ถูกแก้แล้วยังใช้โจมตีอุปกรณ์ที่ไม่อัปเดตได้เสมอ
เอาข้อมูลที่เซ็นเซอร์ส่งมาทำเป็นกราฟดูย้อนหลัง
ให้ระบบแจ้งเตือนเข้า LINE เมื่อค่าเซ็นเซอร์ผิดปกติ
ต่อข้อมูลจากอุปกรณ์เข้ากับระบบอื่นแบบลากวาง
ปูพื้นฐานการเขียนโปรแกรมก่อนไปต่อ